Κλικάρετε εδώ για να μεταβείτε στο νέο ιστότοπο www.DimitrisStefanakis.gr

Τετάρτη, 26 Ιουνίου 2013

Δημήτρης Στεφανάκης, Ο πρωταγωνιστής χρόνος, Culturenow.gr


Δημήτρης Στεφανάκης: Ο πρωταγωνιστής χρόνος
Αν δεχτούμε ότι ο κόσμος της μυθοπλασίας τοποθετείται στις διαστάσεις του πραγματικού, τότε η τέταρτη διάστασή του, ο χρόνος, είναι σίγουρα η πιο σημαντική. Στην αφήγηση η παρουσία του είναι αδιαπραγμάτευτη παρότι ο αφηγητής δεν το αντιλαμβάνεται συνήθως.  Χωρίς το πέρασμά του η ζωή θα ακινητούσε, τίποτε δεν θα συνέβαινε και κατ’ επέκταση δεν θα είχαμε τίποτε να διηγηθούμε. Ίσως λοιπόν η ίδια η αφήγηση δεν είναι παρά μια από τις πολλές μεταμορφώσεις του χρόνου όπερ σημαίνει ότι στη λογοτεχνία ο χρόνος είναι πάντοτε ο σκιώδης πρωταγωνιστής.
Ο Μαρσέλ Προυστ, με το γνωστό πολύτομο αριστούργημά του οικοδόμησε τον καθεδρικό του χρόνου, περιγράφοντάς τον όχι μόνο ως διάσταση της ύπαρξής μας αλλά και ως υποκειμενική αίσθηση. Στο «αναζητώντας τον Χαμένο χρόνο» ο γάλλος συγγραφέας χαρτογραφεί την επικράτεια των περασμένων καταδεικνύοντας ότι ο χρόνος είναι στην ουσία μνήμη.  Δεν έχει νόημα να επικαλεστούμε κάποια ανάμνηση έξω από το χρόνο, γιατί δεν υπάρχει. Οι άνθρωποι στην ουσία «θυμούνται» το χρόνο  κι ίσως  ο χρόνος δεν είναι παρά μια παρενέργεια της μνήμης.  Την ίδια στιγμή ωστόσο ο Προυστ αμφιβάλλει σοβαρά αν και κατά πόσο η συμβατική μνήμη των ανθρώπων μπορεί να αποταμιεύσει το θαύμα της ζωής στα στενά όρια της λογικής. Οι πολυπληθείς  χαρακτήρες του έργου παρελαύνουν ως δεσμώτες της μνήμης του αφηγητή που μοιάζει να ανακαλύπτει μέσα απ’ τις αναμνήσεις του μια δεύτερη ζωή. Το περίφημο επεισόδιο με τη μαντλέν και το φλιτζάνι με το τσάι,  που πυροδοτεί μια σειρά αναμνήσεων, σηματοδοτεί την συναισθηματική σχέση του ανθρώπου με το χρόνο.

«Και ξαφνικά παρουσιάστηκε η ανάμνηση. Αυτή η γεύση ήταν η γεύση του μικρού κομματιού της μαντλεν που την Κυριακή το πρωί στο Κομπραί (την μέρα εκείνη δεν έβγαινε πριν απ’ την ώρα της λειτουργίας) μου πρόσφερε η θεία μου η Λεονί, όταν πήγαινα να της πω καλημέρα στο δωμάτιό της, αφού πρώτα το βουτούσε στο τσάι ή στο φλαμούρι της…» 

Την σημασία της συναισθηματικής μνήμης δεν φαίνεται να συμμερίζεται ένας άλλος γάλλος συγγραφέας, ο Αλμπέρ Καμύ. Στο πρώτο του μυθιστόρημα ο «Ξένος» εγκαινιάζει τη λογοτεχνική του δόξα με τρεις απλές φράσεις: «Σήμερα πέθανε η μαμά. Μπορεί και χτες δεν ξέρω. Έλαβα ένα τηλεγράφημα απ’ το άσυλο».  Πρωταγωνιστής κι εδώ ο χρόνος που ορίζεται με το σήμερα ή το χτες. Η αφήγηση καταστρώνεται με την αυστηρή λογική του τηλέγραφου και οι αναμνήσεις του αφηγητή βαραίνουν στην τελική του καταδίκη που θα τον οδηγήσει στη λαιμητόμο. Η επίκληση του χρόνου δεν γίνεται με νοσταλγική διάθεση. Κάθε μέρα που περνά επιβεβαιώνει απλώς το παράλογο αυτού του κόσμου μέσα σε ατμόσφαιρα καφκικής αγωνίας.

Σε κείμενα  εκλαϊκευμένης αστρονομίας  μαθαίνει κανείς πως αυτό που ζούμε εμείς σήμερα θα είναι ορατό μ’ ένα ισχυρό τηλεσκόπιο από κάποιο μακρινό σημείο του σύμπαντος ύστερα από πολλά-πολλά χρόνια, αφού η εικόνα μας ταξιδεύει με την ταχύτητα του φωτός και θα φτάσει εκεί σε άλλη χρονική στιγμή. Κατά τον ίδιο τρόπο ό,τι βλέπουμε ατενίζοντας τον βραδινό ουρανό δεν είναι παρά ένα μακρινό παρελθόν. Πολλά από τα αστέρια που κοσμούν το στερέωμα έχουν ίσως σβήσει από καιρό.

Η σχετικότητα του χρόνου βρίσκει απόλυτη εφαρμογή και στη λογοτεχνία. Άλλωστε ο λογοτεχνικός χρόνος ποτέ δεν ταυτίζεται με τον πραγματικό. Από την εποχή του Ομήρου εγκαινιάστηκαν οι βασικές αφηγηματικές τεχνικές που ακολουθούμε μέχρι σήμερα. Η επιτάχυνση είναι μία από αυτές με την οποία συμπυκνώνουμε μεγάλα διαστήματα κι ό,τι συμβαίνει μέσα σ’ αυτά. Μια άλλη μορφή επιτάχυνσης είναι τα αφηγηματικά κενά, όπου όχι απλώς συμπυκνώνουμε αλλά παραλείπουμε χρονικές περιόδους λες και δεν υπήρξαν ποτέ. Στην επιβράδυνση αντίθετα ακόμα και μια στιγμή μεγεθύνεται σε τέτοιο βαθμό που μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο εκτεταμένης διήγησης. Τέλος η λογοτεχνική σύμβαση της ανατροπής δεν θα υπήρχε χωρίς το χρόνο αφού το πέρασμά του είναι εκείνο που επαληθεύει, διαψεύδει ή ανατρέπει καταστάσεις, και μαζί τα όνειρα τους φόβους και τις προσδοκίες των ανθρώπων. 

Είναι προφανές ότι η λογοτεχνική εξίσωση του χρόνου παραμένει άλυτη αν δεν λάβει κανείς υπόψη του τον άγνωστο χ που είναι η ψυχή του ανθρώπου. Εκεί φαίνεται ότι εγκαταβιώνει ο χρόνος και για τον υπολογισμό του απαιτείται η περίπλοκη αριθμητική των συναισθημάτων.

Info: Ο Δημήτρης Στεφανάκης γεννήθηκε το 1961. Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας. Έχει μεταφράσει έργα των Σολ Μπέλοου, Ε. Μ. Φόρστερ, Γιόζεφ Μπρόντσκι και Προσπέρ Μεριμέ, Τζον Απντάικ, Μάργκαρετ Άτγουντ κ.α. Εξέδωσε έξι μυθιστορήματα με πιο γνωστό το «Μέρες Αλεξάνδρειας» (Εκδόσεις Ψυχογιός) που κυκλοφόρησε το 2007 και απέσπασε θετικές κριτικές. Πρόσφατα εκδόθηκε στα γαλλικά και τιμήθηκε με το Prix Méditerranée Étranger, ενώ σύντομα θα κυκλοφορήσει στα ισπανικά και στα αραβικά. Για το ίδιο βιβλίο έλαβε το διεθνές βραβείο Καβάφη 2011 και ήταν υποψήφιος για το Prix du Livre Européen. Σύντομα αναμένεται το νέο του μυθιστόρημα.

Το Φιλμ Νουάρ συνεχίζει την πορεία του στη Γαλλία

Film Noirτο Φιλμ νουάρ ειναι στ' αλήθεια ένα θαυμαστά τεκμηριωμένο μυθιστόρημα που μας ταξιδεύει σε όλη την Ευρώπη και όχι μόνο. Ο Στεφανάκης όπως και στις Μέρες Αλεξάνδρειας χρησιμοποιεί τη μυθοπλασία και τους χαρακτήρες με τρόπο εξαιρετικό για να θέσει κεφαλαιώδη ζητήματα που μας απασχολούν εδώ και αιώνες...
EAN13 : 9782878585773
ISBN : 978-2-87858-577-3
Éditeur : VIVIANE HAMY
Date Parution : 
Collection : DOM ETRANGER
Dimensions : 24 x 15 x 2 cm
Poids : 560 g

Fiche UNIMARC (UTF-8)
Fiche UNIMARC (MARC-8)

Film noir

De 

Autre version disponible :
Ebook - Viviane HamyEn stock13.99 €
Construit à la manière d’une grande fresque historique, Film noir nous embarque au cœur de l’Europe de la Première Guerre mondiale à travers le destin tortueux d’un personnage aux multiples facettes, qui a réellement existé, Basil Zaharoff, mystérieux marchand d’armes grec, être obscur, incarnation du mal et redoutable financier : un des individus « les plus sombrement fascinants de son époque ». En 1939, Philippe Thebault, jeune journaliste français, mène l’enquête sur Basil Zaharoff, décédé trois ans auparavant. Pour cela, il compte sur les souvenirs de l’Espagnol, Miguel Tharabon, grand ami de Basil, qu’il va rencontrer régulièrement à Paris. En avançant dans ses recherches, Philippe découvre que Basil n’a pas été seulement marchand d’armes, mais aussi espion, homme politique… et qu’il a même influé sur le cours de l’Histoire ! On ignore d’où lui vient sa fortune, mais c’est sans doute par son art de la manipulation qu’il s’est retrouvé au centre des grands événements qui ont marqué les années 1880-1930 (de l’Affaire Dreyfus au déclenchement de la Première Guerre mondiale en passant par le scandale du Canal de Panama).

Or, c’est curieusement la liaison amoureuse entre Basil et Maria del Pilar, une duchesse espagnole, qui fascine avant tout le jeune journaliste. Au fur et à mesure des entretiens, Miguel lui apprend que c’est en 1887 que ces deux-là se rencontrèrent, dans le train mythique de L’Orient-Express. Promise à un autre, un prince Bourbon fou, qu’elle doit épouser le lendemain, Pilar tombe néanmoins sous le charme de Basil. Ils vont vivre cet amour interdit, qui va bouleverser à jamais le fil de l’Histoire ; ils finiront par se marier après plusieurs années d’une passion secrète, mais Pilar décèdera deux ans après leur union officielle. Basil deviendra alors l’ombre de lui-même et s’éteindra à Monte Carlo. Film noir est bel et bien un roman, formidablement documenté, qui fait voyager à travers l’Europe et pas seulement - de Paris à Londres, en passant par Constantinople, Athènes, New York ou encore Madrid -. Dimitris Stefanakis (comme dans Jours d’Alexandrie) use de la fiction et de ses personnages hors du commun pour poser les questions fondamentales qui préoccupent l’homme depuis la nuit des temps.

Dimitris Stefanakis est né en Grèce en 1961. Après des études de droit à l’Université d’Athènes, il devient chanteur puis s’affronte enfin à la traduction littéraire (Saul Bellow, John Updike, Magaret Atwood, Prosper Mérimée...) pour mieux passer de l’autre côté en devenant lui-même romancier. Le livre qui lui a donné sa place dans la littérature néo-hellénique, est son roman, Jours d’Alexandrie (éditions Viviane Hamy, 2011), qui s’est vendu à plus de 30 000 exemplaires en Grèce ; en France, il a obtenu le Prix Méditerranée étranger 2011.
Dimitris Stefanakis (Auteur) a également contribué au livre...

Κυριακή, 16 Ιουνίου 2013

To Φιλμ Νουάρ στο Φεστιβάλ Saint Malo 2013

Φεστιβάλ Saint Malo 2013 - Με αφορμή τη γαλλική έκδοση του Φιλμ νουάρ - Η λογοτεχνία οφείλει να είναι πολιτική, και ποιο είναι το μέλλον του μυθιστορήματος;




Παρασκευή, 7 Ιουνίου 2013

Το Φιλμ Νουάρ συνέχιζει την πορεία του στη Γαλλία: "Ένα έπος γεμάτο πάθος, γραμμένο από ανήσυχη πένα".

"Ένα έπος γεμάτο πάθος, γραμμένο από ανήσυχη πένα. Λίγη σημασία έχει αν ο πρωταγωνιστής είναι έμπορος όπλων. Η αφήγηση ζωντανεύει μια ολόκληρη εποχή στην οποία συνυπάρχουν ο Κρουπ με τον Ντρέυφους και τον Κελμανσό που τον θεωρεί σύμμαχο και του χαρίζει μια Ρολς Ρόυς...

"Sélection Petits éditeurs mai 2013 Stefanakis, Dimitris. - Film noir. - V. Hamy - Traduit du grec. - 340 p. - 24 €
Né en Grèce en 1961. Après des études de droit à l’université d’Athènes, il traduit des auteurs anglais. Son premier roman, qui lui a donné sa place dans la littérature néo-hellénique, est Jours d’Alexandrie, best-seller en Grèce.
Roman inspiré par Basil Zaharoff, (de son vrai nom ZachariasBasileiosZaharopoulos ; 1849-1936) marchand d’armes grec qui a fourni les armées ennemies, financier et personnage richissime d’envergure internationale.
En 1887, Maria del Pilar voyage avec sa duègne dans l’Orient-Express, à destination de Paris, afin d’épouser un prince de Bourbon d’Espagne. Dans le train, elle croise un homme charmant -irrésistible- mais qui a le double de son âge et s’abandonne à l’inconnu ! Pourtant, le lendemain, la jeune fille épouse le cousin du roi, à moitié fou, souvent interné. Mais Basil le séducteur est épris, et leur passion durera des années, suivant leurs voyages respectifs à Paris. Il se fait fabriquer de faux papiers pour devenir français. En affaires, il emploie des méthodes de filou pour parvenir à ses fins, n’hésitant pas à usurper des identités ou discréditer ses concurrents. Il achète un hôtel particulier avenue Hoche, près du parc Monceau, pour satisfaire le goût de sa maîtresse pour les jardins. La duchesse prétend que ses deux premiers enfants sont de son mari.
Les amants ne se marient que 37 ans plus tard, en 1924, après la mort du duc. Mais dix-huit mois après le mariage, Maria décède.
Ces aventures sont entrecoupées par les entrevues au Café de la Paix, du petit-fils de Basil, Philippe Thébault, qui s’entretient avec Don Miguel Tharabon, ami de son grand-père afin de reconstituer sa vie. Le jeune homme vit de son côté une passion assez houleuse avec Gisèle.
Une épopée passionnante, écrite d’une plume alerte ; peu importe que le personnage central soit un marchand d’armes ; le récit brasse toute l’époque où l’on croise Krupp, Dreyfus, Clémenceau, qui le considère comme un allié et à qui il offre une Rolls…

Πέμπτη, 6 Ιουνίου 2013

Το φιλμ Νουάρ στη Γαλλία: Film noir sur fond de fin d’empire

Film noir sur fond de fin d’empire

La chronique; voilà sans doute le bon terme pour décrire le roman Film noir, un récit historique quelque peu enjolivé de Dimitris Stefanakis, paru chez Viviane Hamy. Dans une Europe au bord de la Deuxième Guerre mondiale, un jeune journaliste français, un étudiant fasciné par le personnage de Basil Zaharoff, une connaissance de son grand-père, fait appel à un vieil anarchiste espagnol pour en apprendre davantage sur l’étrange et coloré individu. 
La couverture du roman
La couverture du roman
Le jeune homme en question, Philippe Thébaut, est sans doute l’un des meilleurs représentants de ce que l’on pourrait qualifier de « génération sacrifiée ». Sentant l’Europe courir à sa perte, engagé dans une relation amoureuse dont il ne tire qu’un plaisir charnel, il n’éprouve que ce qui pourrait passer pour un ennui mondain.
En découvrant les frasques de ce Basil Zaharoff, marchand d’armes d’origine grecque et aux racines russes, Thébaut s’éveille cependant à toutes les facettes de l’existence, par personnage célèbre interposé. De cette personne plus grande que nature, Thébaut – et le lecteur – apprendront des bribes de véritablehistoire, un récit rocambolesque s’étirant sur près d’un demi-siècle, de la séduction d’une jeune espagnole dans un train à une mort sans gloire après avoir entre autres été impliqué dans le déclenchement de la Première Guerre mondiale.
 Le parallèle est ici particulièrement intéressant: au moment où un continent s’apprête à s’autodétruire pour la deuxième fois en moins d’un demi-siècle, l’auteur élabore brillament une structure visant à expliquer les raisons du premier embrasement… conflit qui mènera au deuxième. 
Lorsque l’on parle de véritable histoire, il faut en fait savoir que Basil Zaharoff a vraiment existé, et que la vie du personnage est encore aujourd’hui entourée de légendes et de mythes tenaces. L’un des aspects particulièrement intéressants du livre est – ironiquement – la bibliographie: on y apprend que pas plus tard qu’en 1981, les négatifs d’un film devant être réalisé sur le célèbre marchand d’armes sont disparus alors qu’ils étaient transportés par train. Les références abondent, et il est aisé de constater, à la lecture du roman, que l’auteur a effectué tout un travail de recherche et de développement de ses personnages.
À travers la vie de Zaharoff (et de Thébaut), c’est une Europe qui s’effondre lentement, tranquillement, qui part morceau par morceau. C’est la fin du rêve européen de paix, de prospérité et de modernité, alors que les intrigues se nouent partout sur le pourtour de la méditerranée, et même plus loin, et que des conspirateurs de toutes sortes se livrent une bataille sans fin.
Dans ce roman écrit par un Grec et traduit par un homme au patronyme russe – faut-il y voir une coïncidence rigolote? -, c’est à une véritable leçon d’histoire qu’a droit le lecteur; le genre de chose qui échappe trop souvent à des ouvrages en littérature. Car pour raconter une bonne histoire, encore faut-il la connaître.
"... Σ΄αυτό το μυθιστόρημα γραμμένο από Έλληνα και μεταφρασμένο στα γαλλικά από μεταφραστή με ρωσικό επώνυμο -σύμπτωση;- υπάρχει ένα πραγματικό μάθημα Ιστορίας που δικαιούται ο αναγνώστης, κάτι που συχνά λείπει από τα λογοτεχνικά έργα. Διότι για να διηγηθείς μια ωραία ιστορία πρέπει να τη γνωρίζεις..."