Κλικάρετε εδώ για να μεταβείτε στο νέο ιστότοπο www.DimitrisStefanakis.gr

Κυριακή, 15 Δεκεμβρίου 2013

Ο Γιάννης Αντωνιάδης στο culturenow.gr για το βιβλίο "Άρια. Ο κόσμος από την αρχή'

Βιβλίο: Άρια ο κόσμος από την αρχή - Δημήτρης Στεφανάκης
Δημοσίευση: Δευτέρα, 9 Δεκεμβρίου 2013
http://www.culturenow.gr/24800/vivlio-aria-o-kosmos-apo-thn-arxh-dhmhtrhs-stefanakhs
"Δεν υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες και συνταγές για να γίνει κανείς συγγραφέας. Αυτό που χρειάζεται είναι 99% ταλέντο, 99% πειθαρχία και 99% δουλειά" είχε δηλώσει κάποτε ο William Faulkner. Θα προσθέσω πως ρόλος του συγγραφέα δεν είναι απλά να αφηγείται καταγράφοντας και περιγράφοντας γεγονότα, τοπία ή πρόσωπα. Ρόλος του βασικός είναι, και τότε λέγεται λογοτέχνης και όχι απλά συγγραφέας, να χτίζει χαρακτήρες που θα αφήσουν εποχή.
Η κληρονομιά του και η παρακαταθήκη του είναι οι επόμενες γενιές να μιλούν για αυτόν και να τον έχουν σημείο αναφοράς. Ο Δημήτρης Στεφανάκης με την μέχρι τώρα συγγραφική του πορεία έχει αποδείξει πως έχει τον τρόπο και το κλειδί να εμφυσά τα δικά του πιστεύω και να βάζει στο τραπέζι της λογοτεχνίας τις ιδέες του με ένα αόρατο χέρι που δεν γίνεται αντιληπτό όταν πλάθει λέξεις και ζωγραφίζει εικόνες. Το πινέλο της γραφής του είναι ήρεμο και μειλίχιο αλλά συνάμα ανατρεπτικό και ζωντανό.
Στην Άρια, ο κόσμος από την αρχή συμπυκνώνονται, κατά την δική μου ταπεινή γνώμη, όλα αυτά που ζήσαμε και διαβάσαμε στα προηγούμενα δύο μέρη της τριλογίας του κοσμοπολιτισμού, τις Μέρες Αλεξάνδρειας και το Φιλμνουάρ. Δεν θα γίνω κουραστικός επαναλαμβάνοντας πληροφορίες για αυτά τα δύο βιβλία , αν και είμαι από αυτούς που πιστεύουν πως η επανάληψη είναι η πεμπτουσία της μαθήσεως. Παρόλα αυτά σας παραπέμπω στις αντίστοιχες παρουσιάσεις που έχω δημοσιεύσει σε παρελθόντα χρόνο για να ενημερωθείτε. Εδώ θα σταθώ στο μέγεθος της επιτυχίας του παρόντος βιβλίου όταν κάθε φορά έρχεται η ιστορία να διατρανώνεται και να υμνείται με ένα μυθιστόρημα καλύτερο και πληρέστερο από το προηγούμενο για μία περίοδο που πέρασε ανεπιστρεπτί που όμως η ανάλυσή της μέσα από την μυθιστορία έρχεται να φωτίσει πτυχές της καλά κρυμμένες. Πόσες φορές συμβαίνει αυτό στους σύγχρονους καιρούς και πόσα ανάλογα παραδείγματα έχουμε να επιδείξουμε ως λογοτεχνική μονάδα? Δυστυχώς όχι πολλά.
Είναι δύο οι ευτυχείς συγκυρίες αυτού του βιβλίου. Από την μία μεριά, σκιαγραφείται ένα διάστημα της ιστορίας της Ελλάδας και όχι μόνο, γιατί σκοπός του συγγραφέα είναι να ταξιδέψει τον νου και να παραθέσει πληροφορίες για το ιστορικό και κοινωνικό γίγνεσθαι σε περισσότερους τόπους. Η Ελλάδα πνίγεται από την κάπνα του πολέμου, από τα ίδια της τα πάθη και τις αδυναμίες της καθώς οι πολιτικοί και η πολιτική της διέπονται από την φράση του "διαίρει και βασίλευε" μία αγγλική λογική που χρησιμοποιεί συχνά ο συγγραφέας και που άλλωστε επηρεάζει τον ελληνισμό από γεννήσεώς του. Η ιστορία έχει να μας διδάξει πολλά σχετικά και τελικά τα γεγονότα και οι συνέπειες τους αποδεικνύουν για μία ακόμη φορά την ανωριμότητα ενός πολιτικού συστήματος που σαπίζει και παρασέρνει μαζί του έναν ολόκληρο λαό οδηγώντας τον σε εθνικές καταστροφές.
Γιατί ο εμφύλιος πόλεμος που ακολουθεί το τέλος του πολέμου, αποτελεί το απόλυτο δείγμα ενοχής και διχασμού. Ο συγγραφέας καταφέρνει με δεξιοτεχνία να αποκαλύψει το μέλλον της ιστορίας μιλώντας για το παρόν. Από την άλλη μεριά, εδώ έχουμε να κάνουμε με φυσιογνωμίες που προφητικά ισορροπούν στο χθες, το τώρα και το αύριο. Οι φράσεις κλειδιά σε πολλά σημεία του μυθιστορήματος δείχνουν πως η αφήγηση δεν είναι από μόνη της η πυξίδα για να γράψεις ιστορία και να δώσεις το στίγμα σου σε αυτό που ονομάζεται σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία . Κύριο μέλημα του Στεφανάκη είναι να μας πάει παρακάτω, να φιλοσοφήσει πάνω σε ανθρώπινες μορφές, σε τυχόν αντιδράσεις τους χωρίς υπερφίαλες πρακτικές και εφήμερα λογοτεχνικά τεχνάσματα απλά και μόνο για να εντυπωσιάσει. Μπαίνει στο πετσί του ρόλου του που είναι να αποδώσει στον αναγνώστη πρόσωπα ενδιαφέροντα, αινιγματικά, περίπλοκα χωρίς να είναι απόμακρα και έξω από την γνώριμη ανθρώπινη φύση. Δεν παρασύρεται από μία μασημένη και εύκολη αποτύπωση δραματουργίας και χαμένων πατρίδων αλλά με απλότητα και ιερατική ευλάβεια μίας καθαρής και ανιδιοτελούς συγγραφικής ροής πατάει πάνω στην ιστορία και τους μεγάλους δασκάλους της συγγραφής για να αφήσει παρακαταθήκη την δική του σφραγίδα.
Ο Στέφανος Μαυροειδής, πρωταγωνιστής του μυθιστορήματος είναι η ενσάρκωση του Έλληνα που αγωνίζεται για την δική του Ελλάδα και σε αυτόν ο συγγραφέας χτίζει όλη του την αφήγηση. Είναι ο άνθρωπος που θα εκπροσωπήσει το καλό πρόσωπο με την ευγένειά του, τις αρχές του, την πειθαρχία του αλλά και τις εντάσεις του, τον θυμό του, την ιδιαίτερη ιδιοσυγκρασία του. Μακριά από μικροπρέπειες και δολιοφθορές, ο Στέφανος Μαυροειδής θα μπορούσε να είναι ένας άλλος Δον Κιχώτης, μιας και καταπιέζεται πολλάκις από την αποστολή που του έχει ανατεθεί να σώσει έναν Άγγλο αρχαιολόγο εν μέσω πολεμικής σύρραξης. Δυσφορεί, παλεύει με την ελληνική πολιτική σκηνή από την οποία απογοητεύεται καθημερινά βλέποντας πόσο πολύ βουλιάζει στην μικρότητα της εξουσίας που όλα τα συνθλίβει. Ο δικός του βωμός και η θέση του βρίσκονται μακριά από τέτοιες τακτικές και όταν ερωτεύεται την Ρόζμαρι, μία υπέροχη Γαλλοαγγλίδα καλλονή τότε παρά τις ζηλόφθονες κριτικές που δέχεται από γνωστούς και αγνώστους για αγγλοσαξονικές τάσεις και προτιμήσεις εκείνος ως Λεωνίδας που πολεμάει τους Θεούς προτάσσει την εθνική του ταυτότητα χωρίς ίχνος εθνικισμού αλλά με την επιθυμία να καταστεί σαφές πως δεν σηκώνει μύγα στο σπαθί του. Ο Στεφανάκης αναφέρει: "Η αισθητική ενός ανθρώπου πάντα κάτι μας λέει για την νοημοσύνη του". Αν πάρει κανείς την ρήση αυτή και την επεκτείνει σε επίπεδο λαού θα βγάλει τα δικά του πολύτιμα συμπεράσματα.
"Κάθε ανθρώπινη πράξη συνιστά αμάρτημα, αφού (όταν) διασαλεύει την τάξη και την αρμονία του κόσμου"
Το βιβλίο του Δημήτρη Στεφανάκη, με τίτλο Άρια, ο κόσμος από την αρχή κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ψυχογιός.

«Πολιτική και πολιτισμός είναι λέξεις ομόρριζες, κάτι που αγνοούν οι αναλφάβητοι και ανάλγητοι πολιτικοί μας»


ΔΈχει τιμηθεί με το Γαλλικό βραβείο Μεσογειακής Λογοτεχνίας και το Διεθνές Βραβείο Καβάφη. Ανήκει στην κατηγορία των ελλήνων συγγραφέων που έχουν την τύχη να μεταφράζονται και να διαβάζονται σε αρκετές χώρες του εξωτερικού. Ο συγγραφέας Δημήτρης Στεφανάκης με αφορμή το τελευταίο του έργο «Άρια, ο κόσμος από την αρχή» θα βρίσκεται το Σάββατο στη Ναύπακτο καλεσμένος του βιβλιοπωλείου «Νικολάου» και μιλά αποκλειστικά στο LepantoMag.gr για τη συγγραφή, την Αλεξάνδρεια, τις βραβεύσεις, την πολιτική και τον πολιτισμό.
 Με το τελευταίο σας βιβλίο επανέρχεστε με αναφορές για ακόμη μία φορά στην πόλη της Αλεξάνδρειας. Τί σημαίνει για εσάς ο συγκεκριμένος τόπος;
Η αλήθεια είναι ότι η Άρια εμπεριέχει μόνο φευγαλέες αντανακλάσεις της Αλεξάνδρειας. Προορισμός αυτή τη φορά είναι το Κάιρο. Η Αλεξάνδρεια πάντως συγκαταλέγεται πια στις λογοτεχνικές μου πατρίδες.
Υπάρχει κάποιο σημαντικό στοιχείο που θέλατε να ειπωθεί στην «Άρια»; Ποιό ήταν το αρχικό ερέθισμα που σας οδήγησε στη συγγραφή του συγκεκριμένου έργου;
Η ανάγκη να κάνω εγώ ο ίδιος ένα νέο συγγραφικό ξεκίνημα. Ίσως ακούγεται παράξενο ύστερα από 8 μυθιστορήματα.  Στα δύο προηγούμενα βιβλία μου, ωστόσο,  μεταπήδησα στις εκδόσεις Ψυχογιός, κι αυτό αποδείχτηκε ευτυχές εκδοτικό βήμα. Η επιτυχημένη πορεία των τελευταίων χρόνων μου άφησε μια αίσθηση χαλαρότητας και ηρεμίας, που αξιοποίησα στην «Άρια». Για όλους μας υπάρχει ένας κόσμος από την αρχή.
Τί είναι για εσάς η γραφή;
Το έγραψα ήδη στο μυθιστόρημα.  Η γραφή είναι παρηγοριά σ’ ένα κόσμο που δεν έχει προνοήσει για την τέχνη και τους καλλιτέχνες.
Σε κάποιο σημείο γράφετε: «Αλλάζεις πόλη, αλλάζεις μοίρα». Θα θέλατε να μοιραστείτε μαζί μας και να μας εξηγήσετε λίγο περισσότερο τη σκέψη σας;
Η γεωγραφία είναι το μεταφερόμενο σκηνικό στην αφήγηση. Κάθε γεωγραφικό άλμα λοιπόν μικρό ή μεγάλο σηματοδοτεί μια καινούργια αφετηρία.
Γαλλικό βραβείο Μεσογειακής Λογοτεχνίας αλλά και Διεθνές Βραβείο Καβάφη. Τί σημαίνουν τα βραβεία για εσάς και πώς αντιμετωπίζετε τις βραβεύσεις;
Θα προτιμούσα ένα κόσμο χωρίς βραβεία και διακρίσεις. Αφού όμως αυτό δεν γίνεται, μπορούμε τουλάχιστον να αφηνόμαστε στη γενναιοδωρία της τύχης και να το απολαμβάνουμε.
Θα ήθελα να σταθούμε λίγο περισσότερο στα βραβεία, αλλά και στο γεγονός ότι είστε από τους συγγραφείς που έχουν μεταφραστεί στο εξωτερικό.  Πόσο σημαντική θεωρείτε, ειδικά σε μία περίοδο κρίσης, την εξαγωγή ελληνικών πολιτιστικών αγαθών;
Η πολιτική και ο πολιτισμός είναι λέξεις ομόρριζες, κάτι που φαίνεται να αγνοούν σήμερα οι αναλφάβητοι και ανάλγητοι πολιτικοί μας.
Μέσα από τις παρουσιάσεις που πραγματοποιείτε για την παρουσίαση των βιβλίων σας, έχετε την ευκαιρία να ταξιδεύετε σε διάφορες πόλεις της χώρας και να έρχεστε σε άμεση επαφή με το αναγνωστικό κοινό. Τί είναι αυτό που λαμβάνετε ως μήνυμα από τον κόσμο; Διαπιστώνετε να υπάρχει περισσότερο ενδιαφέρον για τη λογοτεχνία συγκριτικά με παλαιότερα;
Νομίζω ότι το αναγνωστικό κοινό που ασχολείται συστηματικά με την βιβλιοπαραγωγή ζητά καλά βιβλία και μυθιστορήματα και τα βρίσκει χωρίς να χρειάζεται απαραίτητα την διαμεσολάβηση των μέσων ενημέρωσης. Αυτό είναι κάτι που δεν αλλάζει και είναι το μήνυμα που λάμβανα πάντοτε πριν και μετά την κρίση.
Συγγραφείς το έργο των οποίων σας έχει επηρεάσει περισσότερο;
Ντοστογιέφσκι, Καμύ, Κάφκα και Προυστ.

Δευτέρα, 9 Δεκεμβρίου 2013

Δημήτρης Στεφανάκης: "Η διπλωματία και η επιστήμη χαρακτηρίζουν τον πολιτισμό μας"


Ο τιμημένος συγγραφέας με το Διεθνές βραβείο Καβάφη, Δημήτρης Στεφανάκης έρχεται τη Δευτέρα 9 Δεκεμβρίου στο Public Καλαμάτας με το νέο του μυθιστόρημα "Άρια, Ο κόσμος από την αρχή". 
O συγγραφέας θα παρουσιάσει το βιβλίο του και θα συνομιλήσει με τη δημοσιογράφο Μαρία Τομαρά. Ο Δημήτρης Στεφανάκης μας μίλησε για το μυθιστόρημά του, που πραγματεύεται τον παλιό κόσμο που χάθηκε μέσα σε δύο διαδοχικούς παγκόσμιους πόλεμους και για τη μικρή ιστορία των απλών ανθρώπων που γράφεται στην σκιά των μεγάλων γεγονότων.
-Αναφέρεστε συχνά στο νέο σας μυθιστόρημα: "Άρια, ο κόσμος από την αρχή" ως τρίτο μέρος σε μια άτυπη τριλογία για τον κοσμοπολιτισμό. Αναρωτιέμαι τι άλλο έχετε να πείτε για αυτόν ύστερα από  δύο επιτυχημένα μυθιστορήματα, τις "Μέρες Αλεξάνδρειας" και το "Φιλμ νουάρ"
"Κι όμως! Η δράση μεταφέρεται τώρα κυρίως  στον ελλαδικό χώρο. Οι αντανακλάσεις του κοσμοπολιτισμού άφησαν τα ίχνη τους στον τόπο και στην ιστορία του. Κάποιος πρέπει να τα φωτίσει με μυθιστορηματικό τρόπο." 
-Να υποθέσω πως τα τρία βιβλία δεν αποτελούν το ένα συνέχεια του άλλου. Θέλω να πω δεν χρειάζεται να έχει διαβάσει κανείς τα δύο πρώτα.
"Όχι, βέβαια. Τρεις διαφορετικοί κόσμοι με διαφορετικούς πρωταγωνιστές και το μόνο που συνδέει είναι το αόρατο νήμα ενός κοσμοπολιτισμού που χάθηκε στις μέρες μας." 
-Στα δύο πρώτα πρωταγωνιστούν επιχειρηματίες με νόμιμες ή παράνομες δραστηριότητες. Εδώ τον πρώτο λόγο έχουν ένας νεαρός Έλληνας διπλωμάτης και μια Αγγλογαλλίδα αρχαιολόγος. Τι σας έκανε να στραφείτε προς αυτή την κατεύθυνση;
"Ανέκαθεν πίστευα ότι η διπλωματία και η αρχαιολογία είναι εκφάνσεις του διεθνικού πνεύματος. Δεν είναι λοιπόν μόνο το εμπόριο και ο πόλεμος αλλά είναι και η διπλωματία και η επιστήμη που χαρακτηρίζουν τον πολιτισμό μας."
-Διαβάζοντας το μυθιστόρημά σας αισθάνθηκα πως ενώ γράφετε για τον πόλεμο στην ουσία θέλατε να τον παρακάμψετε. Μπορεί να μιλήσει όμως κανείς για τον πόλεμο, χωρίς να αναφερθεί στην φρίκη και στην κτηνωδία του;
"Φυσικά. Λέμε συχνά ότι στο μυθιστόρημα αυτό που παραλείπεται είναι και το πιο σημαντικό. Στις Μέρες Αλεξάνδρειας περιέγραψα την Καβαφική πόλη χωρίς τον Καβάφη, στο Φιλμ νουάρ βυθομέτρησα τη δύναμη του κακού χωρίς το διάβολο. Στην Άρια μιλώ για τα χρόνια του πολέμου κι όμως ο πόλεμος απουσιάζει…"
-Σε αυτό το βιβλίο πάντως δεν απουσιάζει η φτώχια, έστω κι αν μας δίνετε φευγαλέες πτυχές της. Οι εργάτες στην Τζια, ο σωφέρ, οι υπηρέτριες της οικογένειας του Στέφανου, η αγροτική οικογένεια στην Αργολίδα… Πιστεύετε ότι ο κοσμοπολιτισμός που περιγράφετε αγοράστηκε με την ένδεια και τη δυστυχία εκατομμυρίων ανθρώπων;
"Εξαρτάται τι εννοεί κανείς κοσμοπολιτισμό. Η αποικιοκρατία και το πνεύμα του αγροίκου πλουτισμού σίγουρα προκάλεσε αγεφύρωτες πολιτικές και κοινωνικές ανισότητες. Υπάρχει όμως και μια άλλη πλευρά κι είναι εκείνη που ευνόησε την αρμονική συνύπαρξη λαών, θρησκειών και γλωσσών. Αυτήν την πλευρά αναζητούμε σήμερα στο πλαίσιο της ψευδοπαγκοσμιοποίησης που απειλεί την διαφορετικότητα των ανθρώπων. Πρέπει επίσης να σας πω ότι για τη λογοτεχνία η ιστορική δικαιοσύνη δεν συνιστά αυτοσκοπό."
-Εσείς όμως δίνετε έστω και έμμεσα την άποψή σας για τα αίτια και τους υποκινητές του εμφυλίου. Ναι ή όχι;
"Και ναι και όχι… Προσπαθώ να φωτίσω όλα εκείνα που οδήγησαν στο εθνικό άγος του εμφυλίου, από την άλλη όμως δεν παίρνω θέση ή, αν θέλετε, ο ίδιος μου ο ήρωας δεν παίρνει θέση. Πάντα πίστευα πως ο συγγραφέας δεν δικαιούται να αποφασίζει για λογαριασμό των άλλων."
-Πού σταματά εντέλει η δικαιοδοσία ενός μυθιστοριογράφου; Τι οφείλει να κάνει ή να αποφύγει;
"Ένας μυθιστοριογράφος οφείλει να αφηγηθεί μια ή περισσότερες ιστορίες τηρώντας αποστάσεις, την ίδια στιγμή όμως πρέπει να διατυπώσει το δικό του σχόλιο για την ανθρώπινη ύπαρξη. Γιατί αν δεν γράφουμε για τον άνθρωπο, γιατί άλλο γράφουμε;"
-Εδώ και καιρό σας συνοδεύει συνεχώς ένας επιθετικός προσδιορισμός: "βραβευμένος";
Τι σημαίνει στα αλήθεια αυτός ο προσδιορισμός για σας;
"Επί της ουσίας, τίποτε. Ειλικρινά σας λέω, θα προτιμούσε ένα λογοτεχνικό κόσμο χωρίς βραβεία και διακρίσεις. Νομίζω πως αρκετή σύγχυση δημιουργούν. Οι περισσότεροι αντί να κοιτάξουν την ποιότητα ενός έργου, προσέχουν τα βραβεία που το συνοδεύουν. Δεν ξέρω τι νόημα έχουν όλα αυτά."
-Ωστόσο οι διακρίσεις σας είναι σημαντικές ειδικά για ένα λογοτέχνη που μόλις πριν από δύο χρόνια έκανε τα πρώτα του βήματα στο εξωτερικό. Σας  βαραίνει αυτό;
"Καθόλου. Αν με βαραίνει κάτι είναι η αίσθηση πως έχω ακόμα πολλή δουλειά μπροστά μου. Μεταξύ μας, όμως, δεν θα ήθελα να έχω φτάσει στο τέρμα από τώρα."
-Αν σας ζητούσα με πέντε λέξεις να περιγράψετε την Άρια;
"Δεν θα το έκανα, απλά γιατί φαντάζει ανέφικτο να περιγράψεις ένα μεγάλο κόσμο με πέντε μόνο λέξεις."
-Κατανοητό. Μιλήστε μας μόνο για το επόμενο βήμα. Μένουμε στον παλιό κόσμο ή μεταπηδάμε στον σύγχρονο κόσμο, αυτόν που περιγράψατε ως "κόσμος από την αρχή;"
"Θεωρείστε τον  "κόσμο από την αρχή", τον κόσμο που ζούμε  ως συγγραφική υπόσχεση. Και όσοι με γνωρίζουν, ξέρουν καλά ότι ποτέ δεν αθετώ τις υποσχέσεις μου."
 Διαβάστε το άρθρο στην ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ http://www.eleftheriaonline.gr/politismos/synentefkseis-parousiaseis/item/31384-dimitris-stefanakis

Παρασκευή, 6 Δεκεμβρίου 2013

Συνέντευξη στην Κατερίνα Τσαλού για την Ημερησία Πιερίας

Συνάντηση με τον βραβευμένο συγγραφέα στην Κατερίνη
Δημήτρης Στεφανάκης:
Ένα καλό βιβλίο δεν είναι απαραίτητα ευπώλητο.
Συνέντευξη στην Κατερίνα Τσαλου
Παρασκευή 6/12/13
Ένα χρόνο μετά, συνάντησα ξανά τον Δημήτρη Στεφανάκη στην Κατερίνη. Πάλι ένα βιβλίο η αφορμή. Η Άρια, ο κόσμος από την αρχή.
Τον παρατήρησα στο φιλόξενο χώρο του βιβλιοπωλείου Νέστωρ, καθώς υποδέχονταν ο ίδιος ως οικοδεσπότης όσους έφταναν για να παρακολουθήσουν την παρουσίαση του νέου του βιβλίου. Οικεία βλέμματα, συνομιλίες, γέλια.
Λίγη ώρα αργότερα, δήλωνε ότι αισθάνεται την Κατερίνη ως δεύτερη πατρίδα του. Υπερβολές, θα σκεφτείτε, ατάκες που λένε πολλοί όταν επισκέπτονται έναν τόπο για να παρουσιάσουν τη δουλειά τους.
Ξέρω όμως όπως ήξεραν και όσοι βρίσκονταν εκεί πως το εννοούσε. Έχει δεσμούς φιλίας με την Κατερίνη ισχυρούς, έχει φανατικούς αναγνώστες και σημεία αναφοράς.

Κι επειδή στην πρώτη μας συνέντευξη-ίσως λογω του πρόσφατου της γνωριμίας μας-εντυπωσιάστηκα πολύ, θέλησα να δω αν και ένα χρόνο μετά ο βραβευμένος συγγραφέας, που συγκαταλέγεται πλέον στους κορυφαίους σύγχρονους Έλληνες συγγραφείς, θα μου «κέντριζε» πάλι το ενδιαφέρον. Και το πέτυχε…ξανά!

Έτσι αυτή τη φορά η συνέντευξη δεν επικεντρώθηκε στο βιβλίο αλλά στον ίδιο.

Κατερίνα Τσαλού:  Νέο βιβλίο,  ένα χρόνο περίπου μετά το Φιλμ Νουάρ που κέρδισε όχι μόνο τις εντυπώσεις αλλά σου χάρισε και μεγάλες διακρίσεις.
Πώς είναι να αφήνεις πίσω μια τόσο ιδιαίτερη, λαμπερή περίοδο για τη συγγραφική σου πορεία και να αγωνιάς και πάλι απ’ την αρχή για το "νέο" ;

Δημήτρης Στεφανάκης: Δεν ξέρω αν όλα ξεκινούν από την αρχή κάθε φορά. Ο κόσμος που σε έχει διαβάσει και σε αγαπά θα σπεύσει να αγοράσει και το «νέο». Η αγωνία νομίζω επικεντρώνεται  περισσότερο στο επόμενο συγγραφικό βήμα.

Κ.Τ.:  Πώς γεννήθηκε η Άρια; Υπήρχε από την εποχή που έγραφες τις "Μέρες Αλεξάνδρειας", το "Φιλμ Νουάρ" ; Γνώριζες από την αρχή ότι ανοίγοντας το παράθυρο στον κοσμοπολιτισμό, θα το " κλείσεις" με μια τριλογία;

Δημήτρης Στεφανάκης: Ομολογώ πως όχι. Αρχικά πίστευα ότι έκλεισα τους λογαριασμούς μου με τον κοσμοπολιτισμό.  Αν θυμάσαι από τις Μέρες Αλεξάνδρειας πέρασα στο Συλλαβίζοντας το καλοκαίρι και στο Θα πολεμάς με τους θεούς. Ακόμα κι όταν έγραφα το Φιλμ νουάρ δεν είχα καν σκεφτεί πως αποτελούσε το δεύτερο μέρος σε μια άτυπη τριλογία. Πόσω μάλλον ότι θα ακολουθούσε και η  Άρια

Κ.Τ.: Διάβασα το Φιλμ Νουάρ στο ipad. Το αγόρασα από το e book. Πώς σου φαίνεται; Χάνει έδαφος το βιβλίο; Θα σε ενοχλούσε το ενδεχόμενο σε μερικά χρόνια από σήμερα, να γράφεις μόνο για το διαδίκτυο;

Δημήτρης Στεφανάκης: Δεν ξέρω αν το ηλεκτρονικό βιβλίο παραπέμπει απευθείας στο διαδίκτυο. Και δεν ξέρω αν όλα τα βιβλία μπορούν να διαβαστούν στην οθόνη ενός υπολογιστή μικρού ή μεγάλου. Είναι νωρίς ακόμα για προβλέψεις.

Κ.Τ.: Πιστεύεις ότι τα βιβλία που εκδίδονται σήμερα, εκφράζουν την κουλτούρα της εποχής μας; Σε 100 χρόνια από σήμερα οι αναγνώστες διαβάζοντας βιβλία αυτής της περιόδου τι θα αντιληφθούν για τον πνευματικό κόσμο αυτής της εποχής;

Δημήτρης Στεφανάκης: Σίγουρα υπάρχουν κάποια βιβλία που επιστεγάζουν το φαινόμενο της εποχής μας κι οι αναγνώστες που θα τα διαβάζουν σε 100 χρόνια θα αντιλαμβάνονται πολλά τόσο για μας όσο και για τους ίδιους. Έτσι συμβαίνει με όλα τα σπουδαία έργα.

Κ.Τ.: Ένα καλό βιβλίο είναι πάντα best seller; Κι ακόμη, ένα καλό βιβλίο δεν μπορεί να είναι σαν το καλό κρασί; Όσο περνούν τα χρόνια η αξία του μεγαλώνει;

Δημήτρης Στεφανάκης: Ένα καλό βιβλίο δεν είναι απαραίτητα ευπώλητο, σίγουρα όμως αντέχει στο χρόνο. 

Κ.Τ. Περνάμε από την περίοδο του επίπλαστου υλικού ευδαιμονισμού και την  εποχή που θεωρούσαμε ότι βρήκαμε τον επίγειο παράδεισο σε μια εποχή κρίσης σε όλα τα επίπεδα. Οικονομικά, ηθικά, ψυχικά, κοινωνικά. Είναι το τέλος ή η αρχή; Είναι η κρίση και πνευματική;

Δημήτρης Στεφανάκης: Καταρχάς η κρίση δεν άρχισε χτες και δεν θα τερματιστεί αν δεν πάψουμε να την βλέπουμε μόνο ως οικονομικό φαινόμενο. Κάποια στιγμή πρέπει να μας απασχολήσει η βαθύτερη κρίση αξιών και παιδείας που ταλανίζει τη χώρα μας εδώ και αρκετές δεκαετίες.

Κ.Τ.: Η αφήγηση είναι παρηγοριά τελικά και για ποιον; Γι αυτόν που αφηγείται ή γι αυτόν που διαβάζει;

Δημήτρης Στεφανάκης: Και για τους δύο, νομίζω. Η αφήγηση είναι ανάγκη, πάνω απ’ όλα.

Κ.Τ.: Τι να περιμένουμε από τον Δημήτρη Στεφανάκη  σε ένα χρόνο από τώρα;

Δημήτρης Στεφανάκης: Σ’ ένα χρόνο από τώρα ή λίγο περισσότερο, δεν ξέρω… Μια μυθιστορηματική αναφορά στη σύγχρονη Ελλάδα έχω βάλει μπροστά.

Κ.Τ.:  Η Κατερίνη σε αγαπά και σε θαυμάζει. Εσύ πώς είδες  τους ανθρώπους της; Πιο ζεστούς, πιο προβληματισμένους, πιο απογοητευμένους; Στην πρώτη περιοδεία σου στη βόρεια Ελλάδα, ποια γεύση πήρες φεύγοντας;

Δημήτρης Στεφανάκης: Είναι φυσικό να υπάρχει προβληματισμός και απογοήτευση. Όμως οι συμπολίτες  σου και οι Βορειοελλαδίτες, γενικότερα, είχαν μόνο ένα πλατύ χαμόγελο για μένα. Τους ευχαριστώ για αυτό!


Ο Δημήτρης Στεφανάκης
Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ γεννήθηκε το 1961. Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας. Έχει μεταφράσει έργα των Σολ Μπέλοου, Ε. Μ. Φόρστερ, Γιόζεφ Μπρόντσκι, Προσπέρ Μεριμέ κ.ά. Το ΜΕΡΕΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ, εκδόθηκε πρόσφατα στα γαλλικά σημειώνοντας τόσο μεγάλη επιτυχία, ώστε τιμήθηκε με το Prix Mediterranee Etranger. Κυκλοφορεί επίσης στα ισπανικά, ενώ σύντομα θα κυκλοφορήσει και στα αραβικά. Ο Δημήτρης Στεφανάκης τιμήθηκε με το Διεθνές Βραβείο Καβάφη 2011 και ήταν υποψήφιος για το Prix du Livre Europeen 2011. Από τις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ κυκλοφορεί επίσης το μυθιστόρημά του ΦΙΛΜ ΝΟΥΑΡ, το οποίο πρόσφατα μεταφράστηκε στα γαλλικά.


Η ΑΡΙΑ, Ο ΚΟΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΗ
Ο νεαρός Έλληνας διπλωμάτης Στέφανος Μαυροειδής επιστρέφει από το Λονδίνο στην Ελλάδα του Μεταξά. Μια μυστηριώδης υπόθεση εξαφάνισης θα τον φέρει σε επαφή με τη βρετανική αρχαιολογική κοινότητα. Ερωτεύεται την Aγγλο-Γαλλίδα αρχαιολόγο Ρόζμαρι Λεμπλάν και περνά μαζί της τους τελευταίους μήνες αμεριμνησίας στο περιθώριο των ανασκαφών στις Μυκήνες αλλά και του πολέμου που πλησιάζει με γοργά βήματα. Η διαφυγή τους στη Μέση Ανατολή τον Απρίλιο του ’41 θα τους οδηγήσει σ’ ένα θερμοκήπιο ειρήνης, το Κάιρο. 
Ο Στέφανος θα ζήσει από κοντά τη νοσηρή πολιτική ατμόσφαιρα της αιγυπτιακής πρωτεύουσας που κυοφορεί την εθνική τραγωδία του Εμφυλίου. Ταυτόχρονα όμως εκείνος και η Ρόζμαρι αντιμετωπίζουν την πρόκληση μιας μυστικής αποστολής στην κατεχόμενη Ελλάδα με σκοπό την προστασία των ελληνικών αρχαιοτήτων… 
Ένα μυθιστόρημα για τον παλιό κόσμο, που χάθηκε μέσα σε δύο διαδοχικούς παγκόσμιους πολέμους, και για τη μικρή ιστορία των απλών ανθρώπων που γράφεται στη σκιά των μεγάλων γεγονότων.


Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013

Άρια. Ο κόσμος από την αρχή στο womland από την Ελένη Κίτσου

Βιβλιοκριτική: Δημήτρης Στεφανάκης – Άρια. Ο Κόσμος από την αρχή

aria_kritiki
Άρια. Ο Κόσμος από την αρχή
Άρια: Τραγούδι της όπερας, γυναικείο όνομα ή τοπωνύμιο;
Χρηματιστές στη Σμύρνη, εφοπλιστές στο Λονδίνο,
βαμβακάδες στην Αλεξάνδρεια! Και τώρα,
χάρη σε σένα, διπλωμάτες στην Αθήνα.
Δύο άνθρωποι ξεκινώντας από διαφορετικές γεωγραφικές αφετηρίες με αφορμή μια μυστηριώδη εξαφάνιση θα συναντηθούν στην Ελλάδα λίγο πριν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Από το Λονδίνο στην Αθήνα και τις ανασκαφές των Μυκηνών και από εκεί στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου και το Κάιρο, ο Έλληνας διπλωμάτης Στέφανος Μαυροειδής και η Αγγλο-Γαλλίδα αρχαιολόγος Ρόζμαρι Λεμπλάν πλαισιωμένοι από τη βρετανική αρχαιολογική κοινότητα θα κληθούν να φέρουν εις πέρας μια μυστική αποστολή στην κατεχόμενη Ελλάδα με σκοπό την προστασία των ελληνικών αρχαιοτήτων. Ερωτευμένοι επιστρέφουν λαθραία στις Μυκήνες διασχίζοντας τη Μέση Ανατολή και τους αρχαιολογικούς της χώρους. Και ξανά πίσω, στο καθήκον της διπλωματίας και της κατασκοπίας μέχρι τις παραμονές του Εμφυλίου.
Η Άρια. Ο κόσμος από της αρχή του Δημήτρη Στεφανάκη –ο τίτλος δεν έχει καμία σχέση με την άρια της όπερας, ούτε με το υποκοριστικό του ονόματος Αριάδνη– μυεί τους αναγνώστες στον κόσμο της αρχαιολογίας και της διπλωματίας, τους ταξιδεύει σε Ευρώπη και Μέση Ανατολή, τους συστήνει εξαρχής την Ιστορία και το πολιτικό παρασκήνιο του δεύτερου Μεγάλου Πολέμου στο τέλος του οποίου ο παλιός κόσμος χάνεται και ένας νέος δημιουργείται από την αρχή.
Ο Δημήτρης Στεφανάκης, σε αυτό του το μυθιστόρημα, στήνει ένα ολόκληρο σύμπαν αναδομώντας μια ολόκληρη εποχή, εισχωρεί στα άδυτά της και αφηγείται την ιστορία του με απόλυτο ρεαλισμό.  Η αφήγηση, σε πρώτο πρόσωπο, κυλά αβίαστα, σαν γάργαρο νεράκι, και είναι άκρως κινηματογραφική. Οι γλαφυρές περιγραφές μεταφέρουν το κλίμα και την ατμόσφαιρα της εποχής κάνοντας τους αναγνώστες να ακολουθούν με κομμένη την ανάσα τους ήρωες σε κάθε τους βήμα σαν να παρακολουθούν ταινία. Ενώ χάρη στις αναδρομές παρουσιάζεται ολόκληρη η ζωή τους μέχρι τη στιγμή που εμφανίζονται και επισήμως στο χαρτί. Ωστόσο οι ήρωες δεν είναι χάρτινοι και μονοδιάστατοι. Μέσα από τις σκέψεις και τα λόγια τους εμφανίζεται ολοκληρωμένος ο χαρακτήρας τους, δικαιολογούνται οι πράξεις τους και οι ίδιοι παίρνουν σάρκα και οστά.
Από τις πρώτες σχεδόν αράδες μπαίνει δυναμικά και το ερωτικό στοιχείο. Οι ερωτικές σκηνές διάσπαρτες σε όλο το βιβλίο παρουσιάζονται με μοναδικό τρόπο. Με φόντο σημαντικά ιστορικά γεγονότα οι απλοί άνθρωποι ρουφούν τη ζωή, ερωτεύονται, φτιάχνουν την δική τους προσωπική ιστορία.
Η Άρια, γραμμένη στην πιο ώριμη συγγραφική στιγμή του δημιουργού της, κλείνει μέσα της σαφή στοιχεία κοσμοπολιτισμού και βρίθει φιλοσοφικών σχολίων, χαρακτηριστικού γνωρίσματος του συγγραφέα. Είναι το μυθιστόρημα που κλείνει την άτυπη τριλογία του κοσμοπολιτισμού,* ενώ ταυτόχρονα, όπως ο ίδιος ο συγγραφέας έχει προαναγγείλει, εγκαινιάζει ένα νέο κύκλο βιβλίων με βασικό άξονα και κέντρο αναφοράς την Αθήνα.
* Την τριλογία συμπληρώνουν τα προγενέστερα Μέρες Αλεξάνδρειας, 2011, εκδόσεις Ψυχογιός και Φιλμ νουάρ, 2012, εκδόσεις Ψυχογιός.

Οι αναγνώστες γράφουν για την Άρια

Η αναγνωστική προσέγγιση της Infada Spain για την Άρια

Δημήτρης Στεφανάκης και Άρια,Ο Κόσμος από την Αρχή:Το πολυαναμενόμενο τέλος της άτυπης τριλογίας του κοσμοπολιτισμού δε θα μπορούσε να είναι τίποτα άλλο παρά εξαιρετικό!Ο Κόσμος από την Αρχή είναι ένας τίτλος που έρχεται να δέσει απόλυτα τόσο με τις Μέρες Αλεξάνδρειας και το Φιλμ Νουάρ,όσο και με το περιεχόμενο αυτού του νέου βιβλίου από την άποψη ότι τίποτα δεν έμεινε ίδιο μετά τη λήξη του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου.Εξαιρετικά ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι ο συγγραφέας επιλέγει να εστιάσει όχι στη ζοφερή ελληνική πραγματικότητα της Κατοχής όπως θα περίμενε κανείς -άλλωστε αυτά είναι γνωστά από παλαιότερους Έλληνες συγγραφείς-,αλλά σε σχετικά άγνωστες πτυχές του πολεμικού,πολιτικού και πολιτισμικού σκηνικού της περιόδου 1939-1944.Ιδίως τα γεγονότα από τη διάσκεψη του Λιβάνου και μετά,όπου διαφαίνεται βήμα-βήμα ο δρόμος που υποχρεωθήκαμε ως χώρα να πάρουμε προς την εμφύλια σύρραξη,είναι μια πλευρά του θέματος που λίγοι λογοτέχνες έχουν τολμήσει να αγγίξουν.Ο συγγραφέας έχοντας επιλέξει ως ήρωές του έναν 'Ελληνα διπλωμάτη και μια Αγγλο-Γαλλίδα αρχαιολόγο και με φόντο την προπολεμική Αθήνα,τον αρχαιολογικό χώρο των Μυκηνών,το μυστηριακό Κάιρο και την μεταπολεμική Ιταλία μπόρεσε να καταδείξει όχι μόνο την κοσμοπολίτικη αύρα της περιόδου με αξιοσημείωτα αβίαστο τρόπο,αλλά και τα πολιτικά τεκταινόμενα της εποχής.Έχουμε,λοιπόν,μια μοναδική ιστορία αγάπης μέσα στη δίνη του πολέμου,ένα ερωτικό γαιτανάκι αναμιγμένο με κατασκοπευτικά και πολιτικά παιχνίδια θανάτου:συνδυασμός που αναμφίβολα έλκει πολύ το ενδιαφέρον,αν μάλιστα σκεφτούμε και την απαράμιλλη γραφή του Δημήτρη Στεφανάκη διανθισμένη με τις καλύτερες ρήσεις του ίδιου του συγγραφέα.Το προτείνω ανεπιφύλακτα και ολόθερμα!

Οι αναγνώστες γράφουν για το Άρια. Ο κόσμος από την αρχή

ΑΡΙΑ - Ο ΚΟΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΗ  της Τζένης Μανάκη.
Με την χαρακτηριστική γραφή του , με την προσωπική αισθητική δομής , με έναν συναρπαστικό μύθο ,με φιλοσοφικές σκέψεις ενταγμένες σοφά σ΄αυτόν ( χωρίς να τον βαραίνουν), ο βραβευμένος μέ το Prix Méditteranée Étranger 2011 καί τό Διεθνές Βραβείο Καβάφη του ίδιου έτους , συγγραφέας ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ δημιουργεί ένα κλασικό αυτόνομο μυθιστόρημα κλείνοντας την τριλογία του , σχετικά με τον κοσμοπολιτισμό, με τίτλο ΑΡΙΑ - Ο ΚΟΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΗ.
Ενα μυθιστόρημα που θα μπορούσε να ονομασθεί κοινωνικό-ιστορικό καί ερωτικό συγχρόνως, για τον παλιό κόσμο που χάθηκε, μέσα σε δύο διαδοχικούς παγκόσμιους πολέμους, και για την μικρή ιστορία των απλών ανθρώπων που γράφεται στη σκιά των μεγάλων γεγονότων , όπως αναφέρεται και στο οπισθόφυλλο του βιβλίου του.
Χαρακτηριστική είναι, όπως καί στά δύο προηγούμενα βιβλία του , η εμπλοκή ιστορικών προσώπων με τά πρόσωπα της μυθοπλασίας, απ΄όπου ο αναγνώστης αλιεύει άγνωστα στοιχεία των προσωπικοτήτων των πρώτων ,εμπλουτισμένα με τον οξυδερκή σχολιασμό του συγγραφέα . Οι χαρακτήρες καί οι πράξεις των ηρώων του αναλύονται με συνέπεια από την διεισδυτική ματιά του πάνω στήν ψυχοσύνθεση των ανθρώπων καί την διαμόρφωσή της κάτω από ποικιλόμορφες συνθήκες Οι ήρωές του θύτες καί θύματα μιας ταραγμένης εποχής , άλλοτε ευτυχείς καί μακάριοι καί άλλοτε ταλαίπωροι καί δυστυχείς πορεύονται σ΄ένα δρόμο όπου ο έρωτας , ο θάνατος καί η εξουσία , είναι οι αρχιτέκτονες της ζωής τους .
'' Η αφήγηση είναι παρηγοριά. Σου δίνει το δικαίωμα να παραλείπεις όσους και όσα σε κάνουν να ντρέπεσαι, να αμφιβάλλεις, να μετανιώνεις '' . Ετσι σχεδόν απολογητικά ,εκ μέρους των εκάστοτε ''φίλων '',(καί όχι μόνον) για τα οσα εξ αιτίας τους έχει υποστεί η πατρίδα μας , ξεκινάει η συναρπαστική αυτή μυθιστορία και καθώς ξετυλίγεται ειναι σχεδόν απίθανο ο αναγνώστης ν΄αποφύγει τούς συνειρμούς με την σημερινή πραγματικότητα . Στήν διάρκεια αυτής της περιπέτειας των ηρώων, όπως σέ κάθε καλό μυθιστόρημα , θα βρεί ο κάθε υποψιασμένος αναγνώστης ένα μέρος του εαυτού του , μία ή πολλές σκόρπιες σκέψεις του, που εδώ παιρνουν την μορφή ορισμού . Ειναι ένα αληθινά ποιοτικό στοιχείο της γραφής του Στεφανάκη η σύμπτυξη μέσα σέ δύο ή τρείς γραμμές μιας πολύπλοκης διεργασίας σκέψεων που καταλήγει σε απόφθεγμα..
Δέν αποφεύγει να υπαινιχθεί τίς κακοδαιμονίες της φυλής μας , όπως ο φθόνος για τό καλό του άλλου,ακόμη κι ανάμεσα σ΄αυτούς που δένονται μ΄ ''αληθινή'' φιλία .Καταδικάζει συμπεριφορές ανθρώπων εξουσίας για υποτέλεια, υπεκφυγή καθήκοντος , προστασία των ατομικών τους καί μόνο συμφερόντων . Παίρνει θέση για τίς σχέσεις μεταξύ ανδρών – γυναικών ,πρός τιμήν του υπέρ των δεύτερων , σατυρίζει την ανταγωνιστικότητα για εξουσία μεταξύ εραστών , ρίχνει μια τρυφερή ματιά σ΄αυτούς που ζουν στην σκιά των προβεβλημένων , δίνει άφεση στην γυναίκα που εκπορνεύεται για να θρέψει τα πεινασμένα παιδιά της, μέσα στήν φρίκη του πολέμου , συχνά ειρωνεύεται τρυφερά τον κεντρικό του ήρωα , πιστεύει στον αληθινό έρωτα , στην ομορφιά καί τις πολλαπλές εκδοχές της . Καί καταλήγει , εμεις οι Ελληνες έχουμε πληρώσει καί με το παραπάνω τόν φόρο αίματος στήν Ιστορία , όταν στον κεντρικό του ήρωα συνιστάται να κάνει υπομονή καί κουράγιο .

Το συγγραφικό ταλέντο του Στεφανάκη στήν πλήρη ωρίμανσή του μας χαρίζει ένα βιβλίο μέ άρωμα μεγάλου συγγραφέα !